พ.ร.บ.ตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2565
1. ความเป็นมาและหลักการสำคัญ
พ.ร.บ.ตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2565 ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2565 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศ
- มุ่งเน้นให้สำนักงานตำรวจแห่งชาติเป็นองค์กรบังคับใช้กฎหมายที่มีประสิทธิภาพ
- ให้ความสำคัญกับการบริการประชาชน
- วางระบบการแต่งตั้งโยกย้ายที่โปร่งใสและเป็นธรรม
- กำหนดหลักเกณฑ์วินัยและจรรยาบรรณที่ชัดเจน
2. โครงสร้างสำนักงานตำรวจแห่งชาติ
สำนักงานตำรวจแห่งชาติมีฐานะเป็นส่วนราชการ มีผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติเป็นหัวหน้าส่วนราชการ ขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี
| ตำแหน่ง | จำนวน | หน้าที่/อำนาจ |
|---|---|---|
| ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ (ผบ.ตร.) | 1 | บังคับบัญชาข้าราชการตำรวจทั่วราชอาณาจักร |
| รองผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ (รอง ผบ.ตร.) | หลายคน | ช่วยราชการ ผบ.ตร. |
| จเรตำรวจแห่งชาติ (จตช.) | 1 | ตรวจราชการและพิจารณาเรื่องร้องเรียน |
| ผู้ช่วยผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ (ผช.ผบ.ตร.) | หลายคน | ช่วยราชการตามที่มอบหมาย |
3. คณะกรรมการตำรวจแห่งชาติ (ก.ตร.)
ก.ตร. เป็นองค์กรสูงสุดในการกำหนดนโยบายและกำกับดูแลการบริหารงานตำรวจ
- ประธาน: นายกรัฐมนตรี (หรือ รอง นรม. ที่มอบหมาย)
- รองประธาน: รัฐมนตรีเจ้าสังกัด (รมว.มท. หรือ รมต. ที่นายกฯ มอบหมาย)
- กรรมการโดยตำแหน่ง: ปลัด กห., ปลัด กค., ปลัด ยธ., เลขาธิการ กพ., เลขาธิการ สมช., และ ผบ.ตร.
- กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ: มาจากตำรวจ 5 คน และไม่ใช่ตำรวจ 2 คน
| อำนาจหน้าที่ ก.ตร. | รายละเอียด |
|---|---|
| กำหนดนโยบาย | วางแนวทางการบริหารงานตำรวจ |
| ให้ความเห็นชอบ | แต่งตั้ง/โยกย้ายตำแหน่ง รอง ผบ.ตร. ขึ้นไป |
| กำหนดกฎ | ออกกฎ ก.ตร. เกี่ยวกับการบริหารงานบุคคล |
| พิจารณาอุทธรณ์ | เรื่องร้องทุกข์ของข้าราชการตำรวจ |
4. คณะกรรมการพิจารณาเลื่อนตำแหน่ง
การแต่งตั้งข้าราชการตำรวจในแต่ละระดับ ต้องผ่านคณะกรรมการพิจารณาที่กำหนดไว้
| ระดับตำแหน่ง | คณะกรรมการพิจารณา |
|---|---|
| รอง ผบ.ตร. ขึ้นไป | ก.ตร. |
| ผบช. - ผบก. | คณะกรรมการที่มี ผบ.ตร. เป็นประธาน |
| รอง ผบก. ลงมา | คณะกรรมการที่ผู้บังคับบัญชาแต่งตั้ง |
| นายสิบตำรวจ | คณะกรรมการระดับกองบังคับการ |
5. ข้าราชการตำรวจและชั้นยศ
ข้าราชการตำรวจตาม พ.ร.บ. นี้ หมายถึง บุคคลซึ่งได้รับบรรจุและแต่งตั้งให้รับราชการในสำนักงานตำรวจแห่งชาติ โดยได้รับเงินเดือนจากงบประมาณหมวดเงินเดือน
| กลุ่ม | ชั้นยศ |
|---|---|
| นายพลตำรวจ | พล.ต.อ., พล.ต.ท., พล.ต.ต. |
| นายพันตำรวจ | พ.ต.อ., พ.ต.ท., พ.ต.ต. |
| นายร้อยตำรวจ | ร.ต.อ., ร.ต.ท., ร.ต.ต. |
| นายสิบตำรวจ | ด.ต., จ.ส.ต., ส.ต.อ., ส.ต.ท., ส.ต.ต. |
| พลตำรวจ | พลฯ |
6. การบรรจุและแต่งตั้ง
การบรรจุบุคคลเข้ารับราชการเป็นข้าราชการตำรวจ ต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดใน กฎ ก.ตร.
- ต้องมีสัญชาติไทยโดยกำเนิด
- อายุไม่ต่ำกว่า 18 ปีบริบูรณ์
- เลื่อมใสในการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข
- ไม่เป็นผู้บกพร่องในศีลธรรมอันดี
- ไม่เป็นผู้มีหนี้สินล้นพ้นตัว
- ไม่เป็นโรคที่กำหนดใน กฎ ก.ตร.
7. วินัยและการรักษาวินัย
ข้าราชการตำรวจต้องรักษาวินัยโดยเคร่งครัดอยู่เสมอ วินัยแบ่งเป็น 2 ประเภท
| ประเภทวินัย | ตัวอย่าง |
|---|---|
| วินัยไม่ร้ายแรง | ละทิ้งหน้าที่, มาทำงานสาย, ไม่ปฏิบัติตามคำสั่ง |
| วินัยอย่างร้ายแรง | ทุจริต, ประพฤติชั่ว, ละทิ้งหน้าที่เกิน 15 วัน |
- ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อสัตย์สุจริต
- ต้องรักษาความลับราชการ
- ต้องสนับสนุนการปกครองระบอบประชาธิปไตย
- ห้ามดื่มสุราจนเสียกิริยา
- ห้ามเล่นการพนัน
- ห้ามกระทำการอันเป็นเหตุให้เสียเกียรติศักดิ์ของตำแหน่งหน้าที่
8. โทษทางวินัย
เมื่อข้าราชการตำรวจกระทำผิดวินัย จะถูกลงโทษตามลำดับความร้ายแรง
| ระดับ | โทษ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| เบา | ภาคทัณฑ์ | ว่ากล่าวตักเตือน |
| ทัณฑกรรม | ให้ทำงานนอกเวลาหรืองานพิเศษ | |
| กักยาม | กักตัวไว้ในบริเวณสถานที่ | |
| กักขัง | กักตัวไว้ในห้องขัง | |
| หนัก | ตัดเงินเดือน | ตัดเงินเดือนไม่เกิน 5% |
| ลดเงินเดือน | ลดเงินเดือนลงขั้นหนึ่งหรือหลายขั้น | |
| ร้ายแรง | ปลดออก | ออกจากราชการ มีบำเหน็จบำนาญ |
| ไล่ออก | ออกจากราชการ ไม่มีบำเหน็จบำนาญ |
9. การอุทธรณ์และการร้องทุกข์
ข้าราชการตำรวจที่ถูกลงโทษหรือถูกสั่งให้ออกจากราชการมีสิทธิอุทธรณ์ได้
| ประเภท | กรณี | ยื่นต่อ |
|---|---|---|
| อุทธรณ์ | ไม่พอใจคำสั่งลงโทษ | ก.ตร. |
| ร้องทุกข์ | ถูกปฏิบัติไม่เป็นธรรม | ผู้บังคับบัญชา หรือ ก.ตร. |
- ต้องยื่นอุทธรณ์ภายใน 30 วัน นับแต่วันทราบคำสั่ง
- ก.ตร. พิจารณาอุทธรณ์ให้แล้วเสร็จภายใน 120 วัน
- สามารถฟ้องศาลปกครองได้หากไม่พอใจคำวินิจฉัย
10. จรรยาบรรณตำรวจ
ข้าราชการตำรวจต้องประพฤติปฏิบัติตามประมวลจริยธรรมและจรรยาบรรณของตำรวจ
- 1. ซื่อสัตย์ สุจริต ยุติธรรม
- 2. ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความเที่ยงธรรม ไม่เลือกปฏิบัติ
- 3. กล้าหาญ อดทน เสียสละ
- 4. ปฏิบัติตามกฎหมาย ระเบียบ และคำสั่ง
- 5. รักษาเกียรติและศักดิ์ศรีของความเป็นตำรวจ
- 6. มีความเป็นมืออาชีพ พัฒนาตนเองอยู่เสมอ
- 7. บริการประชาชนด้วยความสุภาพ เต็มใจ
- 8. ไม่แสวงหาประโยชน์โดยมิชอบ
11. การออกจากราชการ
ข้าราชการตำรวจออกจากราชการได้หลายกรณี
| กรณี | รายละเอียด |
|---|---|
| ตาย | สิ้นสุดสถานะโดยอัตโนมัติ |
| พ้นจากราชการตามกฎหมายว่าด้วยบำเหน็จบำนาญ | เกษียณอายุ (60 ปี) |
| ลาออก | ยื่นหนังสือลาออกล่วงหน้า 30 วัน |
| ถูกสั่งให้ออก | ไม่ผ่านทดลอง, หย่อนสมรรถภาพ |
| ถูกปลดออก | ผิดวินัยอย่างร้ายแรง |
| ถูกไล่ออก | ผิดวินัยอย่างร้ายแรงมาก |
12. บทเฉพาะกาล
พ.ร.บ. กำหนดบทเฉพาะกาลเพื่อเชื่อมต่อจากกฎหมายเดิม
- ให้ ก.ตร. ชุดเดิมปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าจะมี ก.ตร. ชุดใหม่
- กฎ ก.ต.ช. และ กฎ ก.ตร. ที่ใช้อยู่ ให้ใช้บังคับต่อไป
- ผู้ดำรงตำแหน่งอยู่ก่อน ให้ดำรงตำแหน่งต่อไป
- การดำเนินการทางวินัยที่ค้างอยู่ ให้ดำเนินการตามกฎหมายใหม่